گزارشی از پنجمین جشنواره شعر دفاع مقدس خوزستان؛
هر کوچه به نام خود شهیدی دارد
پنجمین جشنواره شعر دفاع مقدس خوزستان با عنوان"ترنم باران" به همت بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس خوزستان در تالار مهتاب اهواز برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ما در این جشنواره که جمعی از شاعران و ادب دوستان حضور داشتند، مدیر كل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس خوزستان در سخنانی برنامههای مرتبط با بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس را مورد توجه قرار داد و خواستار انتقال فضیلتها و ارزشهای به یادگار مانده از هشت سال دفاع مقدس در دل جامعه و به نسلهای بعد از دوران دفاع مقدس منتقل شد تا روح معرفتی و آن چه كه در هشت سال دفاع مقدس محقق شد بتواند ماندگار و پایدار بماند.
سرهنگ عبدالمجید عقیلی خاطر نشان کرد: امروز انوار بیدارگری- كه برگرفته از مقاومت و پایداری ملتی مظلوم، تنها و غریب در دوران غربت آغاز انقلاب و هشت سال دفاع مقدس است- آن چنان به اقتدار و عزتی رسیده كه تمامی معادلات منطقهای و جهانی بدون در نظر گرفتن جمهوری اسلامی ایران محكوم به فنا خواهد بود.
وی گفت: حوزه شعر دفاع مقدس تا به امروز فراز و نشیبهای زیادی را فرا رو داشته است اما مساله حائز اهمیت این است كه نیازمند یك توازن منطقی در اضلاع هندسی آن است.
وی افزود: در بعضی ادوار ظرفیت حوزه مخاطبان این شعر بالا رفته و در بعضی از ادوار حوزه آثار افزایش پیدا كرد و در بعضی از ادوار نیز آثار هنرمندان و خود هنرمند به ظرفیتی رسیده كه آن حركت همپای مخاطب نبوده است.
وی تاكید كرد: شعر دفاع مقدس باید خوب تعریف شود، جلوه پیدا كند و در بستر چنین جشنوارههایی تحقق پیدا كند و جشنواره شعر " ترنم باران"ی به دنبال همین رهیافت است تا بتواند این سه ضلع را در وقتهای مناسب رقم بزند.
سپس نماآهنگ "فرشتگان خاک" به کارگردانی فرامرز گرجیان از هنرمندان مجرب و بی ادعای خوزستانی پخش شد و آنگاه مجری از "غلامرضا کاج" از دزفول خواست که برای شعر خوانی پشت تریبون قرار گیرد که او این چنین خواند:"جز پرچم سبز عشق بر دوش مباد/ فریاد رسای لاله خاموش مباد/ در بین تمام راهیان شب قدر/ راه شهدا دمی فراموش مباد"
وقتی که غلامرضا کاج از سن پایین آمد، "زهرا آراسته" از اهواز بالا رفت و گفت:"یواش یواش رسیدند آن صورت های کبود/ آخ بمیرم پس چرا رقیه توش نبود/ زخم پاهای دختر خوب نمی شه محاله/ مگه چه قدر جون داره یه دختر 13 ساله؟"
و "قاسم آهنین جان" که از شاعر گفت و از شهیدان دفاع مقدس، غزه و کربلا: شهیدان كشفالمحجوب میكنند. شهیدان از علی بنابیطالب تا حسین بنعلی و اولادش، شهیدان انقلاب و خاصه دفاع مقدس و اكنون بیداری اسلامی در مركز هستند و در جوار الله.
وی افزود: شاعر فقط عرض ارادتی میكند شهیدان را و بس و تجلیل میكند كاشفان محجوب را. شاعران از مولانا تا من ستایشگر شهیدان هستند همین و بس.
وی سپس ندا سر داد:"ای کاش درخت بودم/ تک درختی/ ای کاش سایه بودم/ سایه بر شکسته شمشاد شهیدان دشت کربلا..."
"رحیم جلیزی" که آمد از دریا گفت:"عمری پریشان بود و ناامید دریا/ بر انتحار موج می گریید دریا" "عباس آتشی" از اندیمشک از شهید سرود:" نیامدی/ آن قدر که تمام خانه های کوچه چند طبقه شده اند/ نیامدی و سال هاست بنگاه داران محله چشم دوخته اند به خانه ی ما..."
وی همچنین از برگزاری کنگره ی شعر دو کوهه در آینده ی نزدیک خبر داد و خواستار شرکت شاعران در این کنگره شد.
سخنران بعدی جشنواره معاون ادبیات و انتشارات بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس بود که به سابقه ی 19 ساله ی جشنواره اشاره کرد و گفت: جلسه امروز ما مقدمهای است برای ورود به كنگره سراسری دفاع مقدس كه در سال 91 در استان كردستان برگزار خواهد شد و برگزیدگان استانی به كنگره دعوت میشوند.
سرهنگ رسولیمنفرد افزود: در 19 دوره گذشته كنگره شعر دفاع مقدس سیر تكاملی خود را طی كرده و به مراتب بسیار بالایی رسیده است.
وی گفت: در سال های گذشته شعرها به طور متمركز در تهران داوری میشد و یك كنگره برگزار میشد که از قضا چند كنگره در همین استان و در شهرهای خرمشهر، اهواز، آبادان و طلاییه اجرا شد. از آن جا که استانها فعالیتهای خوبی داشتند و تواناییهای خود را نشان دادند تصمیم گرفته شد جشنوارهها به طور استانی اجرا شوند و برگزیدگان برای مرحله نهایی خود را به كنگره برسانند. این شیوه حدود پنج دوره در حال اجرا است و بسیار مفید بود. شاعران بسیار جوان و حتی افراد مسن از مسیر چنین جشنواره هایی خود را به كنگره رساندند.
سرهنگ رسولیمنفرد یادآور شد: این جشنواره قبلا فقط با موضوع دفاع مقدس بود اما امسال موضوع دفاع مقدس، دفاع مقدس با مضامین عاشورایی، شعر كودك و نوجوان، شعر مقاومت ملل و شعر آیینی را در نظر گرفتیم. كاری كه در یكیدو سال گذشته انجام شد و ثمرات بسیار خوبی داشت شعرگویی با زبانهای مختلف آذری، كردی، تركمنی و عربی است. هر استانی كه برای ورود به این بحث توانایی داشت خود را رساند. به دلیل رشد خوبی كه در این زمینه در كشور داشتیم سال گذشته در كنگرهها برای اولین بار شعرهای برگزیده را با زیرنویس فارسی پخش كردیم.
وی افزود: آنچه كه از ما بر میآید این است كه زمینههای حضور و پیشرفت در موضوع شعر دفاع مقدس را مهیا كنیم و حتیالامكان این تلاش را كردهایم.
پنجمین جشنواره شعر دفاع مقدس خوزستان با پخش نماآهنگی با عنوان "زیر سایه ی نخل" یاد زنده یاد استاد عبدالرضا قناد دزفولی را گرامی داشت. نمااهنگی که قطره های اشک را بر دیدگان بسیاری از شاعران جاری کرد.
همچنین با اهدای لوح تقدیر که تقدیم به همسر استاد قناد شد از این شاعر و منتقد خوزستانی تجلیل شد.
در ادامه سرکار خانم "محدثه الماسی" غزلی تقدیم به جانبازان شیمیایی کرد:" اندوه یک دل می شود بر گرده ام باشد/ بر گرده یک اندوه تاول خورده هم باشد"
و "محمد ایمانی" از آبادان از گم شدن کبوتری از عکس شناسنامه ی آبادان گفت و جان کندن یک شهر در باران:" همچون غزلی که خط خط می سوزد/ او شکوه نمی کند فقط می سوزد"
سعید یوسفنیا، نماینده دبیر علمی كنگره سراسری شعر دفاع مقدس که پشت تریبون آرام گرفت، ندا داد:" رفتند مردانی که مرد آسمان بودند/ رفتند تا جایی که سر بر آسمان سودند"
"بهمن ساکی" شاعر کارکشته و همیشگی جشنواره ها و همایش های شعر و ادب این چنین خواند:" تا انتهای حافظه ها باد رفته است/ تا انتهای حافظه ها باد رفته است/ فایده نداشت هر چه به سندان شب زدیم/ در گوش خاک پنبه ی پولاد رفته است"
"زهرا شعبانی" از هندیجان از پرستو گفت و آسمان:" می شود تا باد پرستو بود/ گرچه زخمی به پیکرت باشد/ می شود هفت آسمان یک عمر/ زیر آرامش پرت باشد" و "محمود طیب" از بهبهان از جنگ سرود و جنون:" کجاست که نگرفته نرفته دایی ات/ نبرده است جنون به کدام ناحیه ات" ولی "داود مالکی" از شوشتر خطاب به حاضران گفت:" جز چند عروسک چیزی در حافظه مان نماند/ آن هم در آغوش نکشیده ترکید"
وقتی "افرا عسکریان" از ایذه آمد و سرود:" می نویسم درد روح سنگ برمی خیزد از/ ناگهان از هر طرف آهنگ بر می خیزد از"؛ "اسمت موسوی" از آبادان پشت تریبون قرار گرفت و گفت:" گریه شروع تو بود/ نمی دانم کدام سیلی/ زمانه را به بازی گرفته/ که زیر موشک قایم می شوی"
"مرتضا پارسا" شاعر خوزستانی که مدت هاست در استانی دیگر زندگی می کند؛ بعد از "موسوی" آمد و ناله سر داد:" با پنجره ی سکوت درگیر شدیم/ از زندگی نکرده مان سیر شدیم/ فکر تو چه قدر باعث شادابی ست/ آن قدر جوان شدی تا پیر شدی" اما "هادی محمدزاده" از دزفول از خاک شهرش گفت و از شهیدان:" تقدیر بلند و روسپیدی دارد / هر شاخه به دست خود نویدی دارد/ کمیاب ترین خاک زمین دزفول است/ هر کوچه به نام خود شهیدی دارد"
"محمد شریفی" شاعر اهوازی هم كه برای شعرخوانی دعوت شده بود، گفت: وقتی به سالهای بعد از انقلاب نگاه میكنم تلاش جوانان را میبینیم. ما دل تنگی داشتیم برای پرورش نسل جوان و این جنگ به ما تحمیل شد.
وی خاطرنشان كرد: واقعا این جوانها شایسته بودند كه ما در طول سال آنها را ازیاد نبریم و بتوانیم به عناوین مختلف كنگرههای مختلفی را برای این بزرگواران برگزار كنیم.
در ادامه، "علی پور: از دزفول از ظهر عاشورا گفت:" ظهر عاشورا که شرح شعله ی آغاز بود/ مرد کوچک سال عاشق، آخرین سرباز بود/ شرح هفتاد و دو زخمی را که بر تاریخ ماست/ از گلوی خون نثارش اولین آواز بود" "قاسم دیده بان" از شوشتر در پاسخ گفت:" ای بلندای زمان ای که ژرفایت عمیق/ سنگ و مرجانت گهر هر قطره ات هم چون عقیق"
پس از اجرای نماآهنگی دیگر با نام "خاک خوب" ، "داوودرضا كاظمی" به نمایندگی از هیات داوران این جشنواره كه متشكل از داوودرضا كاظمی، علیرضا شكرریز و مرتضی حیدریآلكثیر بود، درباره شعرهای رسیده به دبیرخانه جشنواره گفت: شعر شگفت انگیزترین ارزانی پروردگار مهربان به انسان اندیشمند است. آن گاه كه در ذهن نا آرام و جستوجوگر شاعر واژهها به ترنم در میآیند و ناگاه حماسهای بزرگ آغاز میشود.
او ادامه داد: شعر امروز استان خوزستان در برگیرنده جریانهای متفاوت و بالنده ادبی است كه با رعایت اعتدال و توجه به مخاطب در راه اعتلای فرهنگ و ادب این مرز و بوم عاشقانه و صبور گام بر میدارد.
وی تصریح كرد: هیات داوران جشنواره "ترنم باران" پنجمین جشنواره شعر دفاع مقدس استان خوزستان از شاعران اندیشمندی كه به فراخوان شركت در جشنواره پاسخ مثبت داده و 360 سروده ارزشمند را به دبیرخانه جشنواره ارسال كردهاند قدردانی میكند.
او اظهار داشت: فراوانی آثار رسیده و گوناگونی سبك و سیاق، انواع بیانی و زبان غالب در آنها بیشك مستلزم صرف وقت، دقت نظر و لحاظ كردن معیارهای دقیق برای سنجش بود و بدیهی است گزینش هر یك از داوران بر اساس انطباق و یا عدم انطباق آثار با معیارهای طرح شده از سوی هر یك صورت گرفته و پس از ساعتها بررسی آثار بر اساس معیارهای ذیل مورد ارزیابی دقیق قرار گرفته است.
كاظمی افزود: مواردی از جمله جوهره شعری آثار و ظرفیتهایی چون اندیشه ارزشمند و منطق شاعرانه، تازگی و طراوت و وسعیت در تخیل برآمده از نگاهی شاعرانه و نازكبین، ساختار یكپارچه و پرداخت موقعیتی با اجرای ترتیببندیهای فرمی معنایی و ویژگیهایی همچون موسیقی درونی اثر و تشخص زبانی و زبانورزی، حس برانگیزیهای شاعرانه و غنای عاطفی اثرگذار و پایدار، نوآوری و پرهیز از كلیشههای تجربه شده در حوزههای زبان، فرم، لحن، مضمون و برخورداری از هویت شخصی و مستقل در ارایه اثر معیارهای ارزیابی داوران قرار گرفت.
او یادآور شد: با توجه به این شناسهها بسیاری از آثار رسیده به بخش داوری جشنواره ارزش هنری والایی داشته و قابل تقدیر هستند. اما در فرایند ناگزیر انتخاب بهترینها و در مجموع هیات داوران سرودههای 17 شاعر در چهار موضوع اصلی جشنواره را به عنوان برگزیده و آثار هفت شاعر دیگر را شایسته تقدیر معرفی كرده است.
در پایان این جشنواره برگزیدههای هر بخش معرفی شدند كه در بخش "دفاع مقدس" اكبر آزادپور از اندیمشك و محمود طیب از بهبهان به صورت مشترك اول، افرا عسكریان از ایذه و عصمت موسوی از آبادان به صورت مشترك دوم و مرتضی پارسا از اهواز، علیرضا زمانی از اندیمشك و داوود مالكی از شوشتر به صورت مشترك سوم شدند.
هیات داوران در این بخش ناصر ندیمی از آبادان و سید شهابالدین طباطبایی از باغملك را شایسته تقدیر دانست.
در بخش "دفاع مقدس با بهرهگیری از مفاهیم و مضامین عاشورایی" محدثه الماسی از اهواز رتبه اول را كسب كرد محمد ایمانی از آبادان دوم شد و فرهنگ دشتی از آبادان و مرتضی ذاكر از اهواز مشتركا سوم شدند.
ایمان عباسپی از اهواز، هادی محمدزاده از دزفول و محمد زبیداتاصل از سوسنگرد به رای داوران شایسته تقدیر این بخش شدند.
همچنین در بخش "شعر مقاومت ملل با تاكید بر بیداری اسلامی" زهرا شعبانی از هندیجان اول، عباس آتشی از اندیمشك دوم و رحیم جلیزی از شوش سوم شد.
در این بخش نیز حاجیمراد اسماعیلوندی از ایذه و اصغر رضاییگماری از گتوند شایسته تقدیر شدند.
هیات داوران در بخش "شعر كودك و نوجوان و دفاع مقدس" به ترتیب اردشیر زاهدی از اهواز، زهرا آراستهنیا از اهواز و غلامرضا كاج از دزفول را به عنوان برگزیده معرفی كردند.
در این جشنواره از بهمن ساكی، به عنوان پیشكسوت عرصه شعر دفاع مقدس، از قاسم آهنینجان، به پاس تلاش در عرصه شعر آیینی، از حمیدرضا اكبری (شروه)، به پاس تلاش در عرصه شعر دفاع مقدس، از علیرضا شكرریز، داوودرضا كاظمی و مرتضی حیدریآل كثیر، هیات داوران جشنواره، از وحید كیانی، دبیر علمی جشنواره و از سعید یوسفنیا، نماینده دبیر علمی كنگره سراسری شعر دفاع مقدس، تجلیل شد.
مانند سال گذشته دندان روی جگر می گذاریم و از نقاط ضعف این جشنواره چیزی نمی گوییم...